(Telecom rant) STPR Q1 2010

Door Kykez op vrijdag 22 januari 2010 09:30 - Reacties (20)
Categorie: -, Views: 6.915

Smartphone en Telecom Pro Rant.

In deze blog ga ik wat dieper in op de situatie in Telecom land en hoe het is gesteld met de verschillende proposities van Telecom providers en fabrikanten.
Ik ben zelf werkzaam in de branche, werk als analist voor een zakelijke provider en ik hoop zo ook naast het informeren van de community over de stand van zaken, dat ik ook de ontwikkelingen in 2010 af kan steken tegen wat volgens deze blog de situatie is op moment van schrijven. Op deze manier worden ontwikkelingen, zover het ontwikkelingen zijn, toch duidelijk.


Let wel, wat in deze blog staat is wat ik oppik uit de markt en hoe ik de markt interpreteer, het is dus geen fanboystukje en fanboyreacties worden zeer zeker niet op prijs gesteld. Het is tevens ook niet mijn bedoeling om de directe concurrenten van mijn werkgever in een kwaad daglicht te zetten.

Het is soms handig om terug te kijken naar het verleden en dingen in perspectief te zetten, alvorens te kunnen bepalen wat komen gaat. Alhoewel je misschien een idee hebt van wat de fabrikanten op stapel hebben, is het natuurlijk ook wel interessant om te zien waar wellicht de pijnpunten liggen en in hoeverre de nieuwe producten en proposities een behoefte van de consument zal vervullen. zo waren nog niet zo heel lang geleden smartphones niet bijzonder populair, je kon een telefoon kopen van HP, Dell, een "Branded" HTC en bijzonder logge en onaantrekkelijke telefoons van Nokia en SonyEricsson. Denk bijvoorbeeld aan de SonyEricsson P800/P900 of de Nokia communicator series.

Wat een telefoon een "smartphone" maakte, was niet zozeer dat je er applicaties op kon zetten of dat je er geweldig mee kon internetten, maar meer dat het toestel high-tech oogde en meer leek te kunnen dan de gemiddelde "featurephones". Denk hierbij aan een groot aanraakscherm of een mogelijkheid om te kunnen emailen via een full-qwerty toetsenbord. Zoals je misschien hebt kunnen raden, hebben deze telefoon geen doorbraak gerealiseerd voor de smartphones zoals we deze nu kennen, wie daar de eer voor toe komt, laat ik maar even in het midden.

Hierop besloten de fabrikanten de focus te leggen op "featurephones" die zich wisten te onderscheiden door een ingebouwde camera met flitser of een ingebouwde MP3 speler, quadband ondersteuning, een groot kleurenscherm, veelal features die technisch van aard zijn, je snapt vast wel wat ik bedoel. Functies zoals internet, MMS en E-mail raakten steeds meer op de achtergrond, telecomaanbieders rekenden vaak de hoofdprijs en de werking van de software liet vaak te wensen over. We kennen denk ik allemaal wel het fenomeen i-Mode of Vodafone Live, producten die met veel potentie in de markt worden gezet, maar waar de eindgebruiker dusdanig gelimiteerd is geweest in gebruik, dat de afzet niet om over naar huis te schrijven is geweest.

Sinds een jaar of 3/4 is het telecom landschap toch wel redelijk op de schop gegaan, zo is de gebruiker steeds hogere eisen gaan stellen aan toestellen en uiteindelijk ook aan de netwerken. Waar men "vroeger" niet veeleisend was en vrijwel niet de vergelijking maakte tussen de verschillende aanbieders en proposities, doet men dat nu wel steeds meer. Eigenlijk was de enige vergelijking die men maakte, in hoeverre de dekking landelijk geregeld was, waar men nu de tarieven onder de loep neemt en de verschillende proposities goed met elkaar vergelijkt.
Mede door deze ontwikkelingen zijn providers op zoek gegaan naar nieuwe "melkkoeien", de providers doen dat door een goedkope bundel aan te bieden met een excessief hoog tarief buiten de bundel, of door internet abonnementen op je telefoon en vrij prijzige MMSjes.

Hierdoor zagen ook de telefoonfabrikanten hun kans schoon en introduceerden ze al zeer snel smartphones die al deze functies tegemoet konden komen. Denk aan HTC met de Touch Diamond welke het in Nederland bijzonder goed heeft gedaan, de Apple iPhone, welke tot op de dag van vandaag bijzonder populair is gebleken en Nokia die alle toestellen met een Symbian Series 40 en Series 60 besturingssysteem tot smartphone bombardeerde. Dit resulteerde in een behoorlijk marktaandeel op de smartphone markt voor Nokia.

Maar welke providers en fabrikanten pakken het nu goed aan volgens mij en zullen hiervan de vruchten plukken in 2010? Persoonlijk zet ik mijn geld op Nokia+Symbian, Apple+iPhoneOSX, SonyEricsson+Android+WindowsMobile en HTC+Android+WindowsMobile. Niet alleen zijn dit de fabrikanten die naar mijn idee de beste value for money leveren, maar ook de fabrikanten die de meeste ondersteuning in de vorm van updates en Applicaties leveren. Naarmate de "smartphones" steeds belangrijker worden voor de mobiele telefoonmarkt, zal de afstand van deze combinaties ruimer worden ten opzichte van de concurrentie. Mijn verwachting is dat fabrikanten zoals Motorola, Samsung en LG later zullen volgen, mede om het feit dat zij platformen missen in de zin van applicatiewinkels en ondersteuning in combinatie met noviteiten en PR.

Allereerst ga ik in op de verschillende besturingssystemen van mobiele telefoons en wat de voor en nadelen ervan zijn. Ik heb alleen de grootste 5 uitgelicht omwille van de lengte van dit stuk. Ik begin met...

...Google vond de ontwikkelingen veel te langzaam gaan, de markt te gefragmenteerd en het businessmodel achterhaald en introduceerde een klein tijdje terug een open besturingssysteem genaamd Android, die voor elke fabrikant beschikbaar is gesteld en hiermee hoopt Google te bereiken dat er synergie ontstaat in de markt. De ideale situatie volgens Google zou zijn dat gebruikers wereldwijd gebruik maken van één platform, waarvoor applicaties en diensten ontwikkeld kunnen worden van hoogwaardige kwaliteit, ongeacht de voorkeur van de eindgebruiker voor een specifieke fabrikant of model toestel. Ook hoopt Google alle informatie op te kunnen nemen in de "Google cloud", waar synchroniseren gemakkelijk zou moeten verlopen via verschillende apparaten, waar ook ter wereld en hierdoor zou lokaal synchroniseren overbodig raken. Google hoopt met de verkoop van advertenties winst te kunnen maken op het platform.
Critici menen dat Google uit is op "nog" meer informatie van de eindgebruikers en dat privacy van de consument op den duur ernstig geschaad wordt. Ook zegt men dat Google de verwachtingen nog lang niet waar heeft gemaakt, het marktaandeel van Google Android is voornamelijk toe te dichten aan een klein aantal fabrikanten, die gebrekkige ondersteuning bieden of relatief oude hardware gebruiken, waardoor de ervaring voor de eindgebruiker tegen kan vallen. Google heeft hier een stokje voor willen steken met de introductie van de Google Nexus One, maar uit de eerste resultaten blijkt de verkoop van het toestel flink tegen te vallen. De verwachtingen zijn in ieder geval hooggespannen.

Microsoft begon al snel achterop te raken en begon in allerijl Windows Mobile op te frissen en geschikt te maken voor gebruik met vingers met de introductie van Windows Mobile 6.5. Windows Mobile 7 moet eind 2010 het licht zien en zal dan ook de concurrentie aan moeten gaan met een inmiddels volwassen iPhone en het Google Android platform. Microsoft heeft ambitieuze plannen en is begonnen met een Applicatiewinkel en trekt zich vooralsnog niets aan van de kritieken.
Critici en sceptici zeggen echter dat Microsoft te laat de markt betreedt en Windows Mobile 7 bij release al achterhaald zal zijn en niet meer mee zal kunnen met de dan grote spelers. Ook de fragmentatie van het platform (6.5 blijft bestaan naast 7) in een reeds gefragmenteerde markt en de veelal verouderde hardware helpen niet bij de populariteit van het platform. Ook zegt men dat Microsoft meer moet doen voor de huidige gebruikers van het Windows Mobile platform en fabrikanten moet bewegen om sneller updates uit te brengen en het aantal differentiërende "user interfaces" van de verschillende fabrikanten in moet dammen. Dit kan namelijk verwarrend zijn voor de eindgebruiker en compatibiliteitsproblemen opleveren met software. Denk hierbij aan de HTC Sense UI en de SonyEricsson Xperia Panels UI, zelfde besturingssysteem met een zeer verschillend uiterlijk en navigatiestructuur. Microsoft zegt in het najaar van 2010 Windows Mobile 7 aan te kunnen bieden.

OSX kwam als nieuwkomer in 2007 op de iPhone, een bijzonder populair apparaat wat volgens velen de trend zette voor de hedendaagse smartphone. Door middel van een bijzonder goede browser, makkelijke bediening, flinke opslagcapaciteit en snelle hardware in combinatie met een goed opgezette Applicatie winkel, heeft Apple volgens velen de standaard gezet voor de smartphone en wordt vrijwel elke smartphone tegen de iPhone afgezet. De hoeveelheid updates en de manier waarop deze worden toegepast (OTA of iTunes) vallen bijzonder in de smaak. Apple probeert het platform ook steeds meer te laten concurreren met andere handheld apparaten zoals de Sony PSP en de Nintendo DSi en met succes.
Critici zijn echter verbolgen over de geslotenheid van het systeem, de beperkte keuze in telecomoperators en de moeite die Apple doet om dit systeem in stand te houden, het jailbreaken van een iPhone is dan ook populair onder geavanceerde gebruikers alhoewel Apple dit met elke firmware update ongedaan tracht te maken. Apple schopt volgens velen tegen gevoelige schenen en dit zou in de toekomst het succes van het apparaat in kunnen dammen. Ook heeft Apple een "attitude" wat betreft aftersales, hoewel de software en firmware netjes up to date wordt gehouden, is het niet ongewoon te vernemen dat Apple een klant onheus heeft bejegend of een probleem in de doofpot heeft geprobeerd te stoppen.

Symbian, voorheen exclusief op Nokia telefoons te vinden, is rap bezig met een inhaalslag. Met de introductie van Symbian Series 60 v5, welke geschikt is voor aanraakgevoelige schermen, lijkt Symbian grote ambities te hebben. Waar volgens sommigen Symbian oubollig zou zijn en eigenlijk uitgefaseerd zou moeten worden, wordt het platform door velen geprezen omwille van de stabiliteit. Sinds kort kunnen de Series 60 v5 toestellen goed mee met het grof geschut van de overige fabrikanten, kinetische scrollen en capacitieve schermen wordt ondersteund. Met de introductie van de Nokia N97 en de laatste Nokia E series, Samsung i8910 HD, SonyEricsson Satio en Vivaz laat Symbian niet alleen zien dat het allesbehalve afgeschreven is, maar ook dat het platform aan populariteit wint bij fabrikanten. Met de introductie van Symbian^2 en Symbian^3 lijkt Symbian een geducht concurrent te worden voor de spelers in de bedrijfstak. Symbian mist echter een beduidend goede browser, zoals de iPhone en Android software wel bieden. Symbian^2 zou aan deze wensen tegemoet moeten komen met een nieuwe Webkit browser.
Critici menen dat Symbian een goede Applicatiewinkel mist waar alle fabrikanten gebruik van kunnen/moeten maken. Nokia heeft op eigen houtje de Nokia Ovi store gelanceerd, waar het een flink aantal gratis en betaalde applicaties ter beschikking stelt maar deze is ontoegankelijk voor gebruikers van andere merken zoals Samsung of SonyEricsson, de laatstgenoemden doen ook geen moeite om een Applicatiewinkel te starten en wachten op initiatief van de Symbian foundation. Hierdoor raakt Symbian gefragmenteerd in een al reeds gefragmenteerde markt. Ook is veel mensen de mening toegedaan dat de Symbian foundation de fabrikanten niet motiveert/dwingt om nieuwe firmware/updates uit te brengen, wat de naam van Symbian als platform ook niet ten goede komt. Zo is bijvoorbeeld de firmware van een high-end toestel zoals de i8910 al meer dan 7 maanden ongewijzigd gebleven ondanks de vele bugs die het toestel teisteren. Ongeacht de problemen die het platform kent, ben ik verbaasd over de snelheid waarop het de problemen te lijf gaat.

Nokia Maemo 5, een relatief nieuwe besturingssysteem ontwikkeld op basis van linux, door Nokia, is een nieuwe veelbelovende speler op de smartphone markt. Zo is de N900 van Nokia één van de eerste toestellen wat gebruik maakt van het besturingssysteem, en dat zal lange tijd ook zo blijven, Nokia zal in 2010 hooguit 2 nieuwe toestellen met Maemo 5 op de markt brengen, wat naar alle waarschijnlijkheid zal resulteren in een gering marktaandeel. Maar wat Maemo 5 zo bijzonder maakt, is dat dit het eerste besturingssysteem is voor mobiele telefoons, wat mobiel telefoneren minder belangrijk acht. De nadruk wordt voornamelijk gelegd op het internet en alles wat daar omheen zit. Denk aan sociale netwerken, webbrowsen, e-mailen en bijvoorbeeld twitter. Nokia heeft ingezet op een desktop-ervaring op de mobiele telefoon, zo is ook flash goed ondersteund en is het gebruik visueel aantrekkelijk. Critici menen dat Maemo 5 nog niet rijp is voor de markt, dit blijkt wel als je op zoek gaat naar een instellingen-menu op de telefoon, geen terug-knop, geen duidelijke aanwijzingen en de structuur van de menu's zijn alles behalve intuïtief. Zo kun je in een menu op "more" klikken om meer programma's te zien, maar is er geen optie om terug te gaan naar de vorige lijst. Ook zegt men dat Nokia niet heeft nagedacht over het toestel waar het Maemo 5 op heeft laten debuteren. De N900 heeft een resistief scherm zonder duidelijke aanleiding, er wordt een stylus meegeleverd maar die hoef je eigenlijk niet te gebruiken, een capacitief scherm zou wenselijk zijn geweest, aldus de vele reviews van het toestel. De bouwkwaliteit wordt over het algemeen als matig beschouwd en de accu die een capaciteit heeft van 1320mAh is men ook niet over te spreken. Al met al misschien een slecht debuut, maar een veelbelovend platform aldus de critici.

Naast de besturingssystemen zijn fabrikanten natuurlijk ook van de partij in mijn overzicht. Hoewel ik veel te maken heb met nieuwe prototype toestellen op mijn werk, kan ik hier nog niet veel over los laten. In maart is er een groot evenement georganiseerd door mijn werkgever waar ook alle grote telecom namen van de partij zijn, waar ik dus ook wat foto's en video's kan schieten van de laatste toestellen, deze plaats ik dan in mijn gallery. Tot die tijd zal ik de informatie gebruiken die publiek toegankelijk is in dit overzicht, te beginnen met...

...Nokia, een Finse fabrikant welke wereldwijd een bijzonder groot marktaandeel heeft. Nokia heeft haar zinnen klaarblijkelijk nog niet verlegd van Symbian naar Maemo 5, wellicht omdat de critici gelijk hebben? Wat we wel weten is dat Nokia beschouwd kan worden als een premium fabrikant en dozenschuiver, het is maar van welke kant je de markt benadert, Nokia is aan alle kanten vertegenwoordigd. Wat je van Nokia kan verwachten aan diensten en support, is het volgende;

Symbian Series 60 V3 en V5
  • Regelmatige updates, ook OTA (Over The Air, oftewel zonder tussenkomst van een computer en via je data-abonnement of Wifi verbinding).
  • Een goede Applicatiewinkel met veel nuttige en gratis applicaties. (Ovi)
  • Gratis gesproken navigatie via Ovi Maps.
  • Nokia Comes With Music Store (geselecteerde toestellen, gratis muziekdownloads).
  • Goede Webkit browser met Flash support.
  • Goede Push E-mail support.
  • Support iSync en een aparte applicatie voor Windows.
  • Vaak groot ingebouwde opslagcapaciteit.
Maemo 5
  • Regelmatige updates, ook OTA (Over The Air, oftewel zonder tussenkomst van een computer en via je data-abonnement of Wifi verbinding).
  • Gratis gesproken navigatie via Ovi Maps.
  • Goede Firefox browser met Flash support.
  • Goede Push E-mail support.
  • Een aparte applicatie voor Windows.
  • Vaak groot ingebouwde opslagcapaciteit.
Wat als nadelig kan worden ervaren van Nokia, is het feit dat de high-end toestellen met aanraakscherm, resistieve schermen bevatten en dat teveel keuze onkiesbaar maakt in de modellenrange van Nokia.

SonyEricsson, een Zweeds/Japanse jointventure welke voornamelijk bekend staat om de featurephones die het produceert zoals de Cybershot telefoons met Xenonflitser en de Walkman telefoons met walkmansoftware en flinke opslagcapaciteit. SonyEricsson is in vele opzichten goed te vergelijken met Nokia, beide zijn in alle uithoeken van de markt vertegenwoordigd en hebben beide zeer high-end telefoons. SonyEricsson kan ook worden beschouwd als premium telefoonfabrikant, welke zich sinds kort weer waagt aan SmartPhones, zonder groot succes. SonyEricsson richt zich op drie platformen, namelijk Symbian, Windows Mobile en Android. per platform kan je hier het volgende van verwachten;

Symbian Series 60 V3 en V5
  • Regelmatige updates, alleen via de PC.
  • Een slechte Applicatiewinkel met weinig nuttige en gratis applicaties. (PlayNow)
  • Kostbare gesproken navigatie via Wayfinder of CoPilot.
  • SonyEricsson PlayNow (geselecteerde toestellen, gratis muziekdownloads).
  • Goede Webkit browser met Flash support.
  • Goede Push E-mail support.
  • Support iSync en een aparte applicatie voor Windows.
  • Eigen skins en UI.
  • Vaak groot ingebouwde opslagcapaciteit.
Windows Mobile
  • Onregelmatige updates, altijd via de PC.
  • Een redelijke Applicatiewinkel via Microsoft.
  • Kostbare gesproken navigatie via Wayfinder of CoPilot.
  • Redelijke browser op Windows Mobile 6.5.
  • Support iSync en ActiveSync/MobileHome.
  • Eigen skins en UI.
Android
  • PlayNow support, verder nog niets bekend.
SonyEricsson bied redelijke support en is één van de weinige fabrikanten die Apple out of the box support. Nadelig is wel dat ze redelijk snel stoppen met support.

Apple besloot in 2007 de stap te zetten naar de telecom markt, hoewel dit zeer succesvol is gebleken, is lang niet iedereen gecharmeerd van het toestel. Los van deze perikelen is Apple wel een fabrikant die erg trouw is aan diens gebruikers, regelmatig updates en bugfixes, maar ook bij elke update vele nieuwe mogelijkheden en betere performantie. Apple gebruikers zijn daarom ook erg merktrouw, bij Apple kan je het volgende verwachten;

OSX
  • Regelmatig Updates met nieuwe mogelijkheden, ook OTA.
  • Meest uitgebreide Applicatiewinkel, AppStore.
  • Meest uitgebreide Muziekwinkel, iTunes.
  • Gratis Navigatie via Google Maps en Google Navigation (Nog niet in NL).
  • Zeer goede browser, Safari Webkit.
  • Zeer grote opslagcapaciteit.
  • Uitgebreide e-mail support, inclusief Push email.
  • Support voor Windows en Mac.
  • Ook oudere modellen worden ge-update.
  • Gesloten karakter, alles moet via Apple.
  • Geen Flash support in de browser.
  • Geen vrijheid in keuze netwerk.
Apple bied dus een heleboel, maar neemt daarvoor wel een stukje vrijheid voor terug, waaronder keuzevrijheid in netwerken en applicaties. Ook is de batterij van de smartphone een probleem voor veel gebruikers, bij normaal gebruik gelimiteerd zijn tot een dag, is veel niet-smartphone gebruikers ongewoon.

Samsung is een Koreaanse reus die op alle vlakken van vrijwel alle markten vertegenwoordigd is. Samsung is marktleider op de mobiele telefoonmarkt in de VS, wat een behoorlijke prestatie is voor een buitenstaander en ook in Europa timmert Samsung hard aan de weg op vele vlakken. Samsung staat er om bekend om te kunnen innoveren en dat is ook wat het bedrijf doet. Hoewel het bedrijf voornamelijk featurephones produceert, waagde het snel de sprong naar smartphones door Android als één van de eerste fabrikanten aan te bieden en ook Symbian en Windows Mobile toestellen is het bedrijf niet ongewoon. Samsung heeft echter een beroerde reputatie op het supportvlak;

Symbian Series 60 V3 en V5
  • Vrijwel nooit updates.
  • Geen Applicatiewinkel
  • Kostbare navigatie via Route66.
  • Redelijke browser, Symbian Webkit Samsung Edition.
  • Flash Support, alhoewel met gebreken.
  • Vaak grote opslagcapaciteit.
  • Veel bugs en problemen.
  • Eigen skins en UI.
  • Support voor Windows.
Windows Mobile
  • Vrijwel nooit updates.
  • Kleine applicatiewinkel, Samsung Mobile.
  • Kostbare navigatie via Route66/CoPilot.
  • Redelijke browser.
  • Flash Support.
  • Vaak grote opslagcapaciteit.
  • Eigen skins en UI.
  • Support voor Windows.
Android
  • Veel updates via Google.
  • Applicatiewinkel van Android.
  • Navigatie tot op heden onbekend.
  • Goede browser.
  • Flash Support.
  • Support voor Windows.
Samsung is dus niet geweldig, maar vaak wel een stuk goedkoper dan de concurrent. Hoewel het in begin 2009 een geweldige telefoon op de markt zette, de i8910 HD met exact dezelfde hardware als de iPhone 3GS 16Gb, is het tot op heden niet in staat gebleken om deze volledig functionerend te krijgen.

HTC is een innoverend bedrijf uit Taiwan, wat al vele jaren actief is in de smartphone wereld. Waar het eerder "branded" hardware fabriceerde en eigen telefoons onder het merk i-Mate op de markt zette, heeft HTC enkele jaren geleden besloten om HTC als merk te gebruiken voor de eigen telefoons. HTC maakt in opdracht van bijvoorbeeld T-Mobile en Orange nog steeds toestellen onder de desbetreffende merknamen. Ook fabriceerde het voor SonyEricsson de Xperia X1 en voor Google de Nexus One, beide bleken helaas weinig succesvol. HTC specialiseert zich in toestellen met Windows Mobile en Google Android als besturingssysteem, hiervan kun je het volgende verwachten;

Android
  • Regelmatig updates.
  • Applicatiewinkel van Android.
  • Navigatie verschilt per versie van Android.
  • Goede browser.
  • Flash Support.
  • Vaak geen bijgeleverd geheugen.
  • Support voor Windows.
  • Eigen Skin voor Android, welke overigens veel geprezen is.
Windows Mobile
  • Regelmatig Updates.
  • Applicatiewinkel van Windows Mobile.
  • Navigatie via CoPilot e.a.
  • Zeer goede browser.
  • Flash support.
  • Vaak geen bijgeleverd geheugen.
  • Support voor Windows.
  • Eigen Skin voor Windows Mobile, welke overigens veel geprezen is.
HTC is met recht een premium fabrikant te noemen, welke niet alleen kwalitatief hoogwaardige hardware assembleert maar ook bijzonder goede software en ondersteuning levert bij de toestellen. Hoewel dit in het verleden niet altijd het geval is geweest, heeft High Tech Company zeer zeker haar leven gebeterd.

Ik denk dat de meest spraakmakende hardware fabrikanten wel aan bod zijn gekomen in dit overzicht, ik heb LG niet meegenomen omdat ik mezelf niet heb verdiept in de telefoons van de fabrikant, ik meen dat dit voornamelijk featurephones zijn. Indien je een andere mening toegedaan bent, hoor ik dat graag van je.

Last but certainly not least, de providers voor de consumentenmarkt. Ik moet zeggen dat ik toch best onaangenaam verrast ben door de proposities van Nederlandse providers voor consumenten. De focus van de providers ligt voornamelijk op het "disable-en" van de mogelijkheden van de consument en niet op het "enable-en". Zo heeft elke provider wel een abonnement voor het gebruik van data op de mobiele telefoon en vaak ook tegen relatief schappelijke prijzen maar wel via een tergend langzame verbinding. Ik zal het spraakverkeer in deze vergelijking niet onder de loep nemen, vrijwel elke provider bied meerdere proposities met betrekking tot spraakverkeer, maar 1 of 2 dataproposities. Om te beginnen bij...

...T-Mobile, dochteronderneming van Deutsche Telekom en monopolist op het gebied van iPhones en de afzet daarvan in Nederland. T-Mobile heeft de reputatie een relatief slechte dekking te hebben in Nederland, hierover doe ik geen uitspraken, wat wel opmerkelijk is, is de ARPU (Average Revenue Per User) van T-Mobile, deze is het laagste van Nederland, namelijk +/- ¤ 24,- per SIM, per maand. Zou dit kunnen betekenen dat T-Mobile gebruikers minder heftige bellers zijn? Of hebben ze vaker last van netwerkstoringen en/of geen dekking? Of is T-Mobile een flink stuk goedkoper dan de concurrentie? Alleen T-Mobile weet het antwoord hierop, tot ze die delen is het toch een grappig speculatief gegeven.
Tmobile bied je de volgende proposities met betrekking tot Data:

web'n'walk Standard
  • Download: tot 384 Kb/s.
  • Upload: tot 64 Kb/s .
  • Prijs EURO 9,95 per SIM, per maand.
web'n'walk Plus
  • Download: tot 1 Mb/s.
  • Upload: tot 384 Kb/s .
  • Prijs EURO 14,95 per SIM, per maand.
iPhone abonnement
  • Download: tot 2 Mb/s.
  • Upload: tot 384 Kb/s .
  • Prijs inbegrepen bij iPhone abonnement, vanaf EURO 29,95 per SIM, per maand.
Vodafone, voorheen Libertel is een van de grootste spelers op de wereldmarkt, voor zover ik weet ook de grootste telecomprovider ter wereld. Van Britse origine, heeft dit bedrijf de naam een zeer betrouwbaar netwerk te hebben, maar ook relatief duur te zijn met betrekking tot spraakverkeer. Vodafone is de laatste paar maanden zeer negatief in het nieuws verschenen omdat ze de laatste tijd wel opvallend veel last van storingen hebben gehad, dat zal de naam van het bedrijf vast geen goed hebben gedaan. Wat we wel weten van Vodafone, is dat de ARPU op ongeveer ¤ 88,- per SIM, per maand ligt, wat tevens het hoogst van het land is. Wederom heb ik hier geen verklaring voor, wellicht heeft het bedrijf hier uitspraken over gedaan, maar hoe dit mogelijk is, is mij volstrekt onduidelijk. Wat wel duidelijk is, is de propositie van Vodafone;

Vodafone Zorgeloos Internet BloX
  • Download: tot 3,6 Mb/s.
  • Upload: tot 384 Kb/s .
  • Prijs EURO 9,50 per SIM, per maand.
Vodafone Zorgeloos Internet Totaal BloX (Voip en Tethering)
  • Download: tot 3,6 Mb/s.
  • Upload: tot 384 Kb/s .
  • Prijs EURO 14,95 tot 34,95 per SIM, per maand, afhankelijk van het spraakabonnement.
KPN/Hi is nog steeds de grootste provider van Nederland met zover ik weet een marktaandeel van ruim 50%. Dit voormalig staatsbedrijf heeft verschillende providers in Nederland overgekocht (Telfort/Debitel etc.) Om zo de grootste van het land te zijn en te blijven. KPN schijnt 70% meer masten in Nederland te hebben dan de nummer 2, dit komt voornamelijk door het feit dat KPN de eerst was en destijds bouwvergunningen makkelijk te verkrijgen waren. Klantenservice is een probleem waar de kolos vandaag de dag nog steeds mee worstelt en hoewel begrijpelijk, is het ook niet vreemd dat de Ex-klanten van KPN/Hi/telfort dit bedrijf liever overslaan. De ARPU van KPN (Exclusief Telfort) is ongeveer ¤ 45,- per SIM, per maand. Nogmaals hoe dit kan, kan ik je niet verklaren, het is een getal wat leuk is voor Trivia, maar tenzij KPN een verklaring hierover uitgeeft, is het ook niet meer dan dat. De propositie van is wel duidelijk;

KPN internet start/Hi Eindeloos Online
  • Download: tot 384 Kb/s.
  • Upload: tot 128 Kb/s .
  • Prijs EURO 9,95 per SIM, per maand.
KPN internet comfort/Hi Eindeloos Online Xtra snel
  • Download: tot 1 Mb/s.
  • Upload: tot 128 Kb/s .
  • Prijs EURO 14,95 per SIM, per maand.
KPN iPhone start(?)
  • Download: tot 7,2 Mb/s tot 14.4 Mb/s.
  • Upload: tot 1,4 Mb/s .
  • Prijs EURO 32,95 per SIM, per maand.(Inclusief spraakbundel)
Telfort is de laatste in dit rijtje, een KPN dochter op een eigen netwerk. Over Telfort valt eigenlijk weinig te zeggen, behalve dat KPN het inzet als prijsvechter en zo min mogelijk service tracht te regelen. Maar goed, daar betaal je dan ook naar. De ARPU van Telfort is onbekend, maar het zou me verbazen als deze hoger ligt dan die van T-Mobile. Telfort heeft wel een internetabonnement voor de mobiele telefoon, let wel, als je deze aansluit, loop je het risico dat je een KPN SIM-kaart krijgt, waarbij het toestel denk dat je aan Roaming doet en alle datafunctionaliteit uitschakelt. Met een echte Telfort SIM-kaart zou dit geen probleem moeten zijn, alhoewel daar wel problemen mee zijn, Telfort heeft namelijk nooit echt geinvesteerd in een 3G netwerk. Problematisch dus. Maar los van alle problematiek;

Telfort internet op je Mobiel
  • Download: tot 768 Kb/s.
  • Upload: tot 128 Kb/s .
  • Prijs EURO 9,95 per SIM, per maand.
Dat waren de verschillende Data-proposities van de verschillende netwerken. Zoals je uit het bovenstaande af hebt kunnen leiden, is Vodafone op dit moment het meest interessante van allemaal, maar wie weet wat 2010 ons brengt?

Indien je vragen en/of opmerkingen hebt, kun je hieronder reageren,
Tot zover het STPR overzicht voor het eerste kwartaal van 2010, bedankt voor het lezen!

Volgende: Europe, the beaten wife... 01-'10 Europe, the beaten wife...
Volgende: Verwachtingen 2010 (ja beetje laat) 01-'10 Verwachtingen 2010 (ja beetje laat)

Reacties


Door Tweakers user woekele, vrijdag 22 januari 2010 10:00

Ik heb het gevoel dat data-abonnementen steeds belangrijker gaan worden en spraakabonnementen steeds minder belangrijk. Langzaam zal men ook op mobiele telefoons de switch gaan maken naar voip :) Al zal dit natuurlijk nog wel even duren...

Door Tweakers user woekele, vrijdag 22 januari 2010 10:04

Erg informatief en uitgebreid stuk trouwens! :)

PS: Kan je editting aanzetten voor reacties op je blog?

Door Tweakers user Kykez, vrijdag 22 januari 2010 10:06

Geregeld! Je kan nu 1 dag je reactie wijzigen/editten.

Door Tweakers user bobwarley, vrijdag 22 januari 2010 10:28

Nokia heeft op eigen houtje de Nokia Ovi store gelanceerd, waar het een flink aantal gratis en betaalde applicaties ter beschikking stelt maar deze is ontoegankelijk voor gebruikers van andere merken zoals Samsung of SonyEricsson, de laatstgenoemden doen ook geen moeite om een Applicatiewinkel te starten en wachten op initiatief van de Symbian foundation. Hierdoor raakt Symbian gefragmenteerd in een al reeds gefragmenteerde markt
1. nieuws: Symbian opent 'universele' applicatiewinkel Horizon :Y) VV
Via Horizon kunnen ontwikkelaars hun applicatie tegelijkertijd gaan verkopen in Horizon, Nokia Ovi Store, Samsung Application Store en Sony Ericsson Playnow Arena. Daarmee hebben alle Symbian-gebruikers in een keer toegang tot een applicatie of spel.
2.
Nokia Maemo 5, een relatief nieuwe besturingssysteem ontwikkeld op basis van linux,
Maemo wordt al ontwikkeld sinds 2005... :Y)

3.
Maar wat Maemo 5 zo bijzonder maakt, is dat dit het eerste besturingssysteem is voor mobiele telefoons, wat mobiel telefoneren minder belangrijk acht. De nadruk wordt voornamelijk gelegd op het internet en alles wat daar omheen zit
Nou dat is eigenlijk vrij logisch toch: als je bedenkt dat Maemo oorspronkelijk ontwikkeld is voor *drum roll* Internet Tablets. Dus nog al logisch dat bij Maemo 5 nog altijd de nadruk op Internet ligt.

4.
het marktaandeel van Google Android is voornamelijk toe te dichten aan een klein aantal fabrikanten, die gebrekkige ondersteuning bieden of relatief oude hardware gebruiken
Slaat nergens op. Android is pas net ruim een jaar op de Markt (launch G1), er zijn een groot aantal fabrikanten; Samsung, LG, Asus, Motorola, HTC, Sony Ericsson, SciPhone/GM. Die stelling gaat alleen voor NL op. In de VS: Motorola Droid en Google Nexus noem ik niet bepaald "verouderde hardware". De Snapdragon is pas sinds een aantal maanden goed leverbaar.

Overigens geldt diezelfde uitspraak ook voor Nokia: waar is een toestel van Nokia met Symbian die high-end is? Dus high-res scherm, capacitieve scherm, snapdragon 1ghz CPU? Ik zie ze (nog) niet. De N97 heeft geen highres-scherm en geen modern platform als de OMAP 3430/Snapdragon. I.t.t HTC en Motorola en Asus, heeft Nokia nog geen toestel op basis van moderne hardware.

5.
KPN verhaaltje (...)
De FUP van KPN/HI zuigt. Zoek maar in de HD2-thread. Veel mensen die binnen een paar weken over hun limiet heen zaten. Dat is een groot voordeel van T-Mobile, daar is onbeperkt ook echt onbeperkt: of in ieder geval hoger dan de 250MB die KPN/HI hanteert. Ook dat surf & mail gebeuren is puur surf & mail als ik me niet vergis, veel poorten worden geblokt voor andere diensten, i.t.t. T-Mobile.

6. Een groot probleem (naast het "verouderde" UI van Symbian) voor Nokia is dat ze een te verwaarlozen marktaandeel in de VS hebben. En laat nou net veel softwaredevelopers in de VS zitten. Die zullen dus eerder geneigd zijn hun westerse software te ontwikkelen voor de iPhone, Android, of Blackberry. Aangezien bijna niemand in de VS een Nokia Symbian heeft.

>> Op wat twistpunten na verder wel een goede blogpost. <<

[Reactie gewijzigd op vrijdag 22 januari 2010 10:55]


Door Tweakers user Kykez, vrijdag 22 januari 2010 10:33

1. Klopt, alleen trekt de applicatiewinkel van Symbian zelf, Horizon, geen ontwikkelaars. Er bestaat weinig tot geen animo om er een applicatie te plaatsen, dit blijkt wel uit het feit dat de download winkel slechts 22 applicaties telt sinds oktober 2009. De enige goede applicatiewinkel voor Symbian is Ovi by Nokia, maar die is niet te gebruiken met een Symbian toestel van Samsung of Nokia.

2. Nieuw op de smartphonemarkt bedoel ik.

3. Zie punt 2.

4. Ik heb het toch ook over de NL markt? Tevens zou ik de hardware van de Samsung i8910HD (Cortex A8, capacitief scherm), de Nokia E72 (Cortex A8) en de nieuwe Symbian telefoons van SonyEricsson (Beide Cortex A8 en nieuw onaangekondigd variant) niet verouderd willen noemen. Grote opslag, Hi-Res schermen en snelle Cortex A8 processors lijken meer regel dan uitzondering op de high-end smartphones met een Symbian besturingssysteem.

5. Dat kan, maar dat doet letterlijk elk netwerk, ook T-Mobile, Vodafone sturen je brieven/smsjes als je verbruik de FUP regels overschrijdt. Veel T-Mobile iPhone gebruikers geven dit ook aan, dat dit wellicht niet zo actief gebeurd als bij KPN is toeval.

6. Het klopt dat Nokia een beroerd marktaandeel heeft in de VS, maar Nokia is niet de enige fabrikant die Symbian toestellen maakt, Samsung is volgens de laatste cijfers marktleider in de VS en heeft ook tenminste 2 nieuwe modellen met Symbian in de rij staan voor release in de VS (Inclusief de i8910HD).

[Reactie gewijzigd op vrijdag 22 januari 2010 11:15]


Door Tweakers user Pantagruel, vrijdag 22 januari 2010 11:17

Net blog, weer wat wijzer geworden mbt t mobiele telecom landschap in Nederland.

btw KPN zal per februari ook iPhones gaan leveren, Tmobile zal dus niet langer t alleen recht hebben mbt de iPhone.

Door Tweakers user dizzytal, vrijdag 22 januari 2010 12:22

Vodafone, voorheen Libertel is een van de grootste spelers op de wereldmarkt, voor zover ik weet ook de grootste telecomprovider ter wereld
Je vergeet China Mobile welke, volgens de eigenwebsite, per 31 dec. 2009 iets meer dan 522M 'customers' had.

Vodafone had 'maar' 323M 'customers' als je alleen die telt van Vodafone zelf, of de ventures waar ze een aanmerkelijk/controlerend belang in hadden. Tel je alle deelnemingen mee, kom je op 427M. (N.B. is was aan het eind van Q3 2009, niet eind Q4 zoals bij China Mobile, maar 't lijkt me sterk dat ze in een kwartaal een 100M klanten erbij krijgen)

Door Abster, vrijdag 22 januari 2010 12:53

"Dat kan, maar dat doet letterlijk elk netwerk, ook T-Mobile, Vodafone sturen je brieven/smsjes als je verbruik de FUP regels overschrijdt. Veel T-Mobile iPhone gebruikers geven dit ook aan, dat dit wellicht niet zo actief gebeurd als bij KPN is toeval."


Dat zou best kunnen, maar de FUP van t-mobile en vodafone liggen vele male hoger dan die van KPN. Persoonlijk heb ik abonnementen van t-mobile en vodafone en trek regelmatig enkele Gigabytes binnen per maand (ook via tethering!). Tevens bewijst de forum van tweakers mijn stelling.

PS. Ik zelf zelf in de telecom; het valt heel erg op hoeveel van mijn KPN klanten terugkomen met zo'n waarschuwings-smsje terwijl de rest van mijn klanten (vodafone, t-mobile) nooit met hetzelfde klacht terug zijn gekomen, inclusief iphone gebruikers.

Door Tweakers user melcon, vrijdag 22 januari 2010 13:14

Hier moet ik toch even op ingaan, heb zelf KPN maar heb nog nooit zo'n smsje gehad, inmiddels een jaar hi eindeloos. Terwijl ik toch wel 1gb er per maand doorjaag.
Een forum als argument gebruiken waar mischien 50 gebruikers er melding van maken op een aantal abbonnees van 5 miljoen. Niet bepaald representatief natuurlijk.


Door Ardjet2174, vrijdag 22 januari 2010 13:30

@Abster

"Dat zou best kunnen, maar de FUP van t-mobile en vodafone liggen vele male hoger dan die van KPN. Persoonlijk heb ik abonnementen van t-mobile en vodafone en trek regelmatig enkele Gigabytes binnen per maand (ook via tethering!). Tevens bewijst de forum van tweakers mijn stelling."

Wat ik op GoT ook lees is dat KPN/Hi dan weer wel een betere landelijke dekking hebben ten opzichte van T-mobile...

Waardoor men moet kiezen: Of max circa 250mb per maand verbruiken maar wel een stabiele verbinding, of meer dan 1gb maar dan met de onzekerheid of het 3G netwerk in je woon/werk locatie stabiel is.

Door Tweakers user Faust, vrijdag 22 januari 2010 13:45

ik heb in de vakantie meerdere gigabytes per week getethered, t-mobile.
Zat nog steeds op 250kB downloaden / 2 mbit

Door Tweakers user Kykez, vrijdag 22 januari 2010 15:47

@Dizzytal,

In termen van aantal aansluitingen rekenen is onmogelijk, een provider met 4 miljard aansluitingen is technisch gezien mogelijk, maar dat maakt het niet de grootste provider, als men in China per persoon gemiddeld 14 SIMS heeft, raken de cijfers namelijk vertroebeld.

Aangezien de providers het daadwerkelijk aantal "Subscribers" niet vrijgeven en omdat deze gegevens niet te meten zijn ivm anonieme pre-paid aansluitingen, wordt in de telecomwereld gerekend met ARPU en totale omzet. In die termen is de grootste mobiele telefonieprovider nog altijd Vodafone.

Laat je niet misleiden door AT&T, Verizon Wireless en Deutsche Telekom. Deze drie hebben weliswaar een hogere omzet, maar meer dan de helft hiervan wordt gerealiseerd door landlijnen en internetservices.

Door Tweakers user The Lord, vrijdag 22 januari 2010 17:23

Telfort netwerk gebruikte EDGE voor snel data verkeer. Dit netwerk is door KPN enige tijd na de overname uit geschakeld. Alle klanten zijn gemigreerd naar KPN netwerk. klanten met "oude" Telfort SIM krijgen inderdaad problemen met roaming instellingen. Dit is eigen ervaring. Tuk kan me echten niet voorstellen dat deze problemen zoals geschetst nog voor kunnen komen. SIM kaarten voor dat netwerk worden niet weer uitgegeven en KPN en Telfort netwerk zijn één en hetzelfde.

Door Abster, vrijdag 22 januari 2010 23:23

@Ardjet2174

Wat ik op GoT ook lees is dat KPN/Hi dan weer wel een betere landelijke dekking hebben ten opzichte van T-mobile...

Waardoor men moet kiezen: Of max circa 250mb per maand verbruiken maar wel een stabiele verbinding, of meer dan 1gb maar dan met de onzekerheid of het 3G netwerk in je woon/werk locatie stabiel is.


Maar dat is ook echt het enige wat goed aan KPN is, bereik. Een lijstje:

1) Het is nog niet zo lang geleden dat Hi internet vast zat aan een max snelheid van 128 kbits;

2) Het is ook nog niet zo lang geleden dat streaming niet onder Hi eindeloos online viel;

3) En ja, de zogenaamde fair use policy.. Als je het echt bereik gaat, dan zou ik voor vodafone gaan.

@melcon

Hier moet ik toch even op ingaan, heb zelf KPN maar heb nog nooit zo'n smsje gehad, inmiddels een jaar hi eindeloos. Terwijl ik toch wel 1gb er per maand doorjaag.
Een forum als argument gebruiken waar mischien 50 gebruikers er melding van maken op een aantal abbonnees van 5 miljoen. Niet bepaald representatief natuurlijk.


Naja, ik heb zelf ook vele klanten terugkomen, en vertrouw mij nou maar, dat zijn er een stuk meer dan 50. Maar laat dat achterwege. Bekijk de link van only.holoris. Waarom bestaat er een topic wat betreft de FUP van KPN, en geen van de andere 2 grote providers? (Ik heb uiteraad niet alles doorgezocht, maar ze stonden in ieder geval niet op de voorpagina ;))

Door Tweakers user mindcrash, vrijdag 22 januari 2010 23:30

Uh Telfort een eigen netwerk? Ik bel via mijn bedrijf zakelijk via Telfort (uhm tja, don't ask) en dat gaat gewoon via het KPN netwerk. Telfort heeft volgens mij al een tijdje terug de hele bende ontmanteld, en al het verkeer loopt nu gewoon via KPN. Het enige verschil tussen Telfort en KPN is (volgens mij) de klantenservice en de tarieven (voor zover ik weet betaal je bij Telfort een stuk minder). :)

Door Tweakers user Kykez, zaterdag 23 januari 2010 06:52

Het klopt inderdaad dat Telfort gebruik maakt van het netwerk van KPN, ik was even in de war met de situatie T-Mobile en Orange. Het is echter wel zo dat Telfort voor de meeste telefoons van de afgelopen 6 to 8 maanden, geen instelling beschikbaar heeft met betrekking tot mobiel internet of MMS. Ook heeft Telfort problemen met de oudere SIMS die nu dus eigenlijk "roamen" op het netwerk van KPN.

De meeste toestellen van SonyEricsson, zoals de C905 en de W995 en de meeste modellen van Nokia, zoals de E71/E72 of de N900, hebben dataverkeer tijdens roaming uitgeschakeld. Ook ondersteunen veel applicaties dit niet, een goed voorbeeld is de C905 met Youtube en Hyves applicatie, alhoewel je op het toestel in kunt stellen dat dataverkeer tijdens roaming is toegestaan, hebben deze applicaties de mogelijkheid by design niet. Dit is vooral gedaan omdat dataverkeer, in geval van roaming, erg duur kan zijn en deze applicaties aardig wat data kunnen verstoken.

De oplossing hiervoor is een nieuwe SIM-kaart aan te vragen, hieraan zijn meestal wel kosten verbonden. Om de internet-instellingen op je recente telefoon te verkrijgen voor gebruik met Telfort, is de oplossing op dit moment ietwat omslachtig, alhoewel Telfort de toestellen niet direct ondersteunt, kunnen verschillende websites je wel tips en trucs verschaffen om het toch werkend te krijgen.

Indien je een Telfort abonnement hebt, kun je een gratis SMS met de tekst "SPOT" sturen naar 1300 om internet en MMS instellingen te ontvangen en dus ook te achterhalen of Telfort hier instellingen voor beschikbaar heeft, of dat de zoektocht naar instellingen mag beginnen.

[Reactie gewijzigd op zaterdag 23 januari 2010 06:55]


Door Tweakers user -d-, zaterdag 23 januari 2010 19:43

Leuke en uitgebreide analyse maar zitten wel wat fouten in het operator gedeelte.

In het algemeen, je ARPU's kloppen niet. Volgend mij heb je bij sommige providers blended ARPU's gebruikt en bij andere weer niet.

T-Mobile:
Lage ARPU van T-Mobile heeft natuurlijk niks te maken met de zogenaamde slechte netwerkdekking - voor het grootste gedeelte komt dit door de acquisitie van Orange - deze hadden nl een berg low value prepaid klanten. Die halen je blended ARPU erg omlaag.

Vodafone:
Vodafone is de grootste operator _groep_ van de wereld, de grootste operator is China Mobile. Volgens mij klopt die 88 EUR ARPU ook niet.

Telfort:
Telfort is de laatste in dit rijtje, een KPN dochter op een eigen netwerk - Ze hangen al lang als MVNO onder KPN. (is al gemeld, zie ik nu pas)

KPN:
KPN schijnt 70% meer masten in Nederland te hebben dan de nummer 2, dit komt voornamelijk door het feit dat KPN de eerst was en destijds bouwvergunningen makkelijk te verkrijgen waren
Aantal masten zegt niet direct iets over de dekking/kwaliteit van het netwerk. Klinkt wel als een goed verkoop verhaal voor de KPN sales mensen (beetje het bekende ik heb een 2390 megapixel camera op mn 99 euro kostende telefoon ;)).
Dat waren de verschillende Data-proposities van de verschillende netwerken. Zoals je uit het bovenstaande af hebt kunnen leiden, is Vodafone op dit moment het meest interessante van allemaal, maar wie weet wat 2010 ons brengt?
Waarom is Vodafone het meest interessant? - Wil niet zeggen dat het niet zo is, maar wil toch graag weten waarom jij dat denkt.

Mis overigens ook vermeldingen van FUP en het wel of niet toestaan van VoIP/IM.

Door Tweakers user Kykez, zondag 24 januari 2010 00:16

@ All

Lees tweede alinea A.U.B.

@ -d-

Ik heb de blended ARPU's van alle "niet-MVNO's" gebruikt, per abuis heb ik daar Telfort ook aan toegevoegd, zoals je in mijn reactie hierboven hebt kunnen lezen. Met blended bedoel ik gemiddelde ARPU van zowel de zakelijke als particuliere aansluitingen.

Deze kun je uit rapporten halen van de desbetreffende providers, KPN geeft deze bijvoorbeeld met de presentatie van de jaarcijfers, bij T-Mobile worden deze meegenomen door het moederbedrijf in Duitsland.

Vodafone is zoals je in mijn bovenstaande reactie hebt kunnen lezen, wel de grootste, zoals wordt berekend in de telecom-markt. We rekenen hier nog altijd met ARPU/TCO en behaalde omzet, niet met de hoeveelheid aansluitingen, dan zou waarschijnlijk China Mobile de nummer 1 zijn ja, maar dit is dus niet het geval.

De hoeveelheid masten van KPN kan resulteren in een direct voordeel met betrekking tot bereik, maar dit heb ik niet beweerd. Tevens lijkt het me ook sterk dat dit niet het geval is, bijna twee keer zoveel masten, zonder enig voordeel? Al is het maar voor de redundantie, het is bijzonder handig om te weten.

En de reden dat ik Vodafone het meest interessant vind op dit ogenblik, is omdat Vodafone op papier de meest interessante propositie heeft, zoals je ook hebt kunnen lezen? Geen van de providers staat officieel voip en tethering toe, allen hebben een relatief stricte FUP, Vodafone is klaarblijkelijk de enige die een aparte propositie gemaakt heeft voor de voip/tetheraar. De snelheid van Vodafone ten opzichte van de rest is ook een flink stuk hoger en voor dezelfde prijs of zelfs minder dan de concurrenten.

En daarom zeg ik Vodafone, maar wie weet worden telecomproviders in Nederland wakker en gaan ze echt proberen te concurreren, zoals dat op de zakelijke markt wel gebeurt.

[Reactie gewijzigd op zondag 24 januari 2010 00:18]


Door Tweakers user arnoudwokke, dinsdag 26 januari 2010 10:55

Kykez, zou je contact met me willen opnemen via de mail (arnoud @ tweakers.net) ? Lijkt me interessant om eens met je van gedachten te wisselen over het een en het ander!

Reageren is niet meer mogelijk